A je to tady. Den, o kterém jsme celou dobu věděli, že přijde, ale nikomu se na něj příliš myslet nechtělo. Po společně stráveném týdnu nastal čas sbalit kufry, naposledy zkontrolovat, zda někde nezůstala mikina, nabíječka nebo jiný nezbytný kus výbavy, a především se rozloučit s lidmi, kteří se během několika dní stali mnohem víc než jen našimi hostiteli. Poslední ráno proto patřilo především společnému setkání ve škole a loučení. Ještě pár společných fotografií, poslední rozhovory, poslední vtípky… a potom objetí. Hodně objetí. A také pár slz, které asi nejlépe ukázaly, že tento pobyt nebyl jen výletem do zahraničí. Za osm dní jsme poznali Skopje, Ohrid i další místa Severní Makedonie, nahlédli do školy a výuky, ochutnali místní jídlo, slyšeli makedonštinu ze všech stran, poznávali historii i současnost země a zažili spoustu společných aktivit. To nejdůležitější si ale děti neodvážejí v kufrech ani na fotografiích. Jsou to nová přátelství, společné zážitky a zkušenost, že i když nás dělí více než tisíc kilometrů a mluvíme různými jazyky, dokážeme si být během několika dní překvapivě blízko. A právě v tom je největší smysl podobných výměn. Erasmus+ totiž není jen cestování, návštěvy památek nebo školní program. Je především o setkávání lidí.
Pak už přišla chvíle nastoupit, zamávat našim makedonským kamarádům a vydat se na cestu domů. Za okny postupně mizela Makedonie a s ní skončila první část našeho společného dobrodružství. Teď už se ale můžeme začít těšit na pokračování – tentokrát u nás v Táboře.

A ještě jedno poděkování na závěr
Podobný týden nevznikne sám od sebe. Za programem, dopravou, ubytováním, komunikací s rodinami, změnami na poslední chvíli, řešením drobných i větších komplikací a především za tím, aby se děti cítily bezpečně a odvezly si co nejvíce zážitků, stojí mnoho práce lidí na obou stranách. Proto se na závěr chceme rozloučit také za celý česko-makedonský realizační tým, který je zachycen na posledních fotografiích. Děkujeme našim makedonským kolegům za neuvěřitelnou pohostinnost, péči, čas a energii, kterou nám věnovali. Děkujeme hostitelským rodinám, které přijaly naše děti do svých domovů a umožnily jim poznat Makedonii úplně jinak, než by ji kdy mohly poznat jako běžní turisté. A děkujeme samozřejmě i všem dětem – českým i makedonským – protože právě ony daly celému projektu smysl.

Не велиме збогум. Велиме – до следната средба!
Neříkáme sbohem. Říkáme – na viděnou příště! 🇨🇿❤️🇲🇰

И еве го тој момент. Денот за кој цело време знаевме дека ќе дојде, но за кој никој баш и не сакаше да размислува. По една недела помината заедно, дојде време да ги спакуваме куферите, уште еднаш да провериме дали некаде останал некој дуксер, полнач или нешто друго без кое не можеме, а пред сè – да се збогуваме со луѓето кои за само неколку дена станаа многу повеќе од наши домаќини. Последното утро затоа беше посветено пред сè на заедничката средба во училиштето и на збогувањето. Уште неколку заеднички фотографии, последни разговори, последни шеги… а потоа прегратки. Многу прегратки. И неколку солзи, кои можеби најдобро покажаа дека ова не беше само едно патување во странство. За осум дена ги запознавме Скопје, Охрид и уште многу други места во Северна Македонија, ѕирнавме во училишниот живот и наставата, пробавме локална храна, слушавме македонски од сите страни, ја запознававме историјата и сегашноста на земјата и доживеавме многу заеднички активности. Но, она најважното што децата го носат со себе не се наоѓа ниту во куферите ниту на фотографиите. Тоа се новите пријателства, заедничките доживувања и сознанието дека, иако нè делат повеќе од илјада километри и зборуваме различни јазици, за само неколку дена можеме неверојатно многу да се зближиме. И токму во тоа е најголемата смисла на ваквите размени. Еразмус+ не е само патување, посетување знаменитости или училишна програма. Пред сè, тоа е средба меѓу луѓе. А потоа дојде моментот да тргнеме, да им мавнеме на нашите македонски пријатели и да се упатиме кон дома. Македонија полека исчезнуваше зад прозорците, а со неа заврши и првиот дел од нашата заедничка авантура. Но сега веќе можеме да почнеме да му се радуваме на продолжението – овојпат кај нас, во Табор.

И уште едно големо „благодарам“ за крај
Една ваква недела не се случува сама од себе. Зад програмата, превозот, сместувањето, комуникацијата со семејствата, промените во последен момент, решавањето на помалите и поголемите предизвици, а пред сè зад грижата децата да се чувствуваат безбедно и да понесат со себе што повеќе убави спомени, стои многу труд од луѓето на двете страни. Затоа, на самиот крај, сакаме да се збогуваме и во името на целиот чешко-македонски тим кој стоеше зад реализацијата на проектот и кој можете да го видите на последните фотографии. Им благодариме на нашите македонски колеги за неверојатното гостопримство, грижата, времето и енергијата што ни ги посветија. Им благодариме на семејствата домаќини кои ги примија нашите деца во своите домови и им овозможија да ја запознаат Македонија на начин на кој никогаш не би можеле да ја доживеат како обични туристи. И, секако, им благодариме и на сите деца – и чешки и македонски – затоа што токму тие му ја дадоа вистинската смисла на целиот проект.